Weet jij wanneer je precies in slaap valt? Je ligt in bed, draait nog wat en op een gegeven moment val je in slaap. Maar dat moment, die 'shift' van wakker naar slaap kun je niet exact aanwijzen.
Sluimeren tussen wakker en slapen
De overgang van wakker naar slapen is geen knop die omgaat, maar een geleidelijk proces. Je hersenactiviteit vertraagt, je spieren ontspannen, je gedachten worden losser. In deze lichte slaapfase hoor je soms nog geluiden of denk je dat je nog wakker bent, terwijl je lichaam al begonnen is met slapen.
Onderzoek laat zien dat we onze eigen slaap slecht kunnen inschatten. Veel mensen denken dat ze uren wakker liggen, maar blijken volgens slaapmetingen al veel eerder in slaap te zijn gevallen. Anderen overschatten juist hoe snel ze in slaap vallen.
Meer leren over wat wél werkt voor je slaap? Schrijf je in voor mijn webinar De 5 bouwstenen van gezonde slaap.
Wat dit betekent bij slapeloosheid
Bij slapeloosheid raakt niet alleen je slaapritme ontregeld, maar ook je ervaring van slapen. Je brein registreert lichte slaap als wakker zijn. Alsof je niet in slaap kúnt vallen, terwijl je lichaam dat deels al doet.
Dit inzicht kan veel spanning wegnemen. Want als je niet kunt voelen wanneer je in slaap valt, heeft het weinig zin om te proberen 'het moment' te forceren.
Van controle naar acceptatie bij in slaap vallen
In cognitieve gedragstherapie bij slapeloosheid (CGT-i) wordt vaak geadviseerd om uit bed te gaan als je niet kunt slapen. Het idee is dat je het bed niet associeert met wakker liggen. Binnen de ACT-benadering (Acceptance and Commitment Therapy) ligt de nadruk anders: niet op weggaan van het ongemak, maar op blijven. Mét aandacht en mildheid.
In plaats van je best doen om te slapen, kun je oefenen met aanwezig blijven bij wat er is: de warmte van je dekbed, het ritme van je adem, gedachten die komen en gaan. Je hoeft niets te veranderen of te bereiken. Je leert het wakker liggen niet als vijand te zien, maar als onderdeel van de nacht.
Waarom rustig wakker liggen je helpt om in slaap te vallen
Wanneer je stopt met vechten tegen slapeloosheid, vermindert de spanning die het wakker liggen veroorzaakt. En juist die spanning houdt je wakker. Door rustig te blijven liggen, vriendelijk naar jezelf te blijven en te accepteren dat slaap komt wanneer hij komt, geef je je lichaam de kans om vanzelf over te schakelen.
Slaap is geen prestatie. Het is iets dat gebeurt terwijl jij niet probeert het te laten gebeuren.
Lees ook: Ik vind het lastig om 's avonds in slaap te komen. En: Beter slapen zonder hulpmiddelen.
Afbeelding: Image by artursafronovvvv on Freepik
