De sterke link tussen ongezonde stress, slaapproblemen en verzuim is niet direct te zien in de cijfers, maar wel cruciaal. Want wie structureel wakker ligt, bouwt geen herstel op. En wie overdag geen energie heeft, raakt sneller overbelast.​

Groei stressgerelateerd verzuim

De recente cijfers zijn verontrustend: ziekmeldingen in Nederland bereiken het hoogste niveau in jaren, met name door stressgerelateerde klachten. Tussen juli 2024 en juni 2025 steeg het verzuim door stress met 8% ten opzichte van een jaar eerder. Over de afgelopen vijf jaar groeide het stressgerelateerd verzuim zelfs met 36%. Eén op de vier verzuimdagen heeft inmiddels te maken met stress. Werknemers die hierdoor uitvallen zijn gemiddeld 252 dagen niet volledig inzetbaar. Bij een burn-out loopt dit zelfs op tot tien maanden.​

De vicieuze cirkel van werkstress en slaapproblemen

Slaapproblemen en stress versterken elkaar. Uit onderzoek blijkt dat bijna de helft van de slaapproblemen voortkomt uit de werksituatie. Je kunt je werk niet loslaten, ervaart een te hoge werkdruk of hebt minder plezier in je werk. Deze stress zorgt ervoor dat je minder en slechter slaapt.​

Maar het werkt ook andersom. Slecht slapen leidt tot minder concentratie, een verminderd prestatievermogen en meer prikkelbaarheid op het werk. Hierdoor neemt de werkdruk toe en ontstaat er een vicieuze cirkel waar het moeilijk uit ontsnappen is. Slaapproblemen kunnen uitgroeien tot chronische klachten, met als mogelijk gevolg langdurig ziekteverzuim.​

Recent onderzoek van ArboNed toont aan dat 45% van de werknemers die een Preventief Medisch Onderzoek invullen geen goede slaapkwaliteit ervaart. Bij werknemers die zich ziek melden loopt dit percentage zelfs op tot 57%. En de cijfers worden nog pittiger: ruim 85% van de werknemers die uitvallen met psychische problemen geeft aan slecht te slapen.​

Stop met stressen over je slaap

Wie slecht slaapt, gaat vaak wanhopig op zoek naar oplossingen. Van slaapmiddelen tot allerlei gadgets en technieken. Maar hoe harder je probeert om in slaap te vallen, hoe meer spanning dit oplevert. En spanning is nu net de vijand van slaap.​

De paradox is: hoe meer je je focust op slapen, hoe moeilijker het wordt. De zoektocht naar de ‘perfecte nachtrust’ leidt tot een obsessie die de stress alleen maar vergroot. In plaats van te streven naar controle over je slaap, is het effectiever om te werken aan de condities waaronder slaap zich welkom voelt.​

Dat betekent:

• Overdag voldoende pauzes nemen om stress af te bouwen
• Bewegen in daglicht om je biologische klok te ondersteunen
• In de avond afbouwen in plaats van doorwerken of beeldschermen
• Stoppen met piekeren over slapen en vertrouwen op je natuurlijk vermogen om te slapen

Rol de rode loper uit voor slaap

Want uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: gezond en met plezier aan het werk blijven. Niet met een lege accu thuiskomen, maar met voldoende energie om ook buiten werk van het leven te genieten.​

Slaap is geen luxe. Het is een voorwaarde om gezond en fit te blijven, effectief te kunnen werken en een gevoel van welzijn. Door hier nu in te investeren, voorkom je dat medewerkers langdurig uitvallen. En dat is voor iedereen winst.​

Goed slapen begint overdag. En op een goede werkplek is aandacht voor slaap.

Tegelijkertijd je stress en je slaap aanpakken? Dat kan met het complete traject Herstel van stress en slaap beter.

Of meld je meteen aan voor het webinar Krijg je slaap terug door minder stress. Stap uit die vicieuze cirkel van stress en slecht slapen. Anders leren omgaan met stress en stoppen met doorgaan maken je nachtrust beter. 

Foto door Karola G

Voor ‘Slaapverhaal’ zetten verschillende slapers zelf hun verhaal op papier. Ik mag het met jou delen met als doel: (h)erkenning en ervaringen delen. Lees het slaapverhaal van het gezin van Denise en Gertjan over gebroken nachten en de impact op hun dag.

Gebroken nachten en de impact van slaaptekort op het werk

Met twee dochters van 3 en 5 jaar oud werden onze nachten een estafette. De ene nacht stond Emma (3) naast ons bed, de volgende nacht was het Evi (5), en soms kwamen ze zelfs allebei. Maandenlang werden we meerdere keren per nacht wakker. Thuis was het al zwaar, maar ik merkte vooral dat het ook invloed kreeg op mijn werk. Ik was moe, opgebrand en had een kort lontje.

Slaapcoaching voor het hele gezin via de werkgever

Via mijn werkgever hoorde ik van de mogelijkheid om een slaapcoach in te schakelen. In eerste instantie dacht ik dat dit alleen bedoeld was voor werknemers zelf, voor volwassenen die slecht slapen. Maar ik besloot toch te vragen of het ook om de kinderen kon gaan, want dáár lag bij ons het probleem. Gelukkig bleek dat inderdaad te kunnen. Dat was het moment dat we in contact kwamen met Tessa.

De sessies waren online vanwege de afstand, maar dat ging prima en voelde al snel vertrouwd. Wat ons meteen hielp, was de rust die Tessa bracht. Ze keek zonder oordeel mee en liet zien dat dit vaker voorkomt, en dat ieder gezin hierin weer anders is. Dat haalde de druk eraf. We hoefden niet alles radicaal om te gooien, maar kregen concrete handvatten die pasten bij onze dochters.

Wat werkte wel en niet voor een betere nachtrust bij dit gezin?

We ontdekten dat Evi en Emma echt een andere aanpak nodig hebben. Voor Evi werkte een vast avondritueel, zodat ze rustiger in slaap valt en daardoor ’s nachts makkelijker weer de slaap kon hervatten. Een tip van Tessa was het boekje Slaapklets, waarmee we voor het slapengaan nog even haar dag doorspreken. Inmiddels kan ze steeds beter zonder ons in slaap komen, wordt ze minder vaak wakker en accepteert ze dat ze in haar eigen bed verder slaapt.

Emma is juist het tegenovergestelde: druk in de avond en geneigd te testen hoe ver ze kan gaan door steeds uit bed te komen. Vaak viel ze pas uit het niets in slaap, alsof het haar ineens overviel. Voor haar kregen we de tip om eerst nog wat energie kwijt te raken: een puzzel, even naar buiten of beneden nog wat rommelen.

Dat leek in het begin niet veel verschil te maken, maar inmiddels merken we dat ze makkelijker in slaap komt en ’s nachts minder vaak, of helemaal niet, wakker wordt.

Hoe gaat het nu met het avondritueel en het slapen van de kinderen?

Natuurlijk gaat het af en toe nog in fases met ups en downs, maar dankzij de handvatten en de rust die slaapcoach Tessa ons heeft mee gegeven, kunnen we ons meestal goed herpakken. Dat geeft vertrouwen en maakt echt verschil in ons dagelijks leven.

Advies voor ouders die worstelen met slaaptekort door onrustige nachten

Grootste les? Het is helemaal niet erg om hulp te vragen. Sterker nog: het kan juist een wereld van verschil maken. Als ouder zit je soms zo dicht op de situatie dat je niet meer ziet wat werkt, of laat je je teveel beïnvloeden door wat anderen zeggen of doen. Alleen al horen dat je het goed doet en dat andere gezinnen met dezelfde dingen worstelen, gaf ons rust en vertrouwen. Kleine stappen en een frisse blik maakten uiteindelijk het verschil.

Herken je jezelf in bovenstaand verhaal over gebroken nachten met jonge kinderen?

Brengt dit slaapverhaal je op een idee en ga je iets nieuws uitproberen? Weet in ieder geval dat je niet de enige bent. Mocht je behoefte hebben aan een luisterend oor, steun, advies of begeleiding, plan een vrijblijvende kennismaking in.

Doe mee met het webinar Slapen zonder strijd voor ouders met kinderen van 4-12 jaar en ontdek wat werkt voor jou en je kind voor een rustige nacht.

Wil jij ook je slaapverhaal delen? Stuur me een bericht via tessa@slaapwaarde.nl: je ontvangt dan toelichting over de opzet. Hier vind je tips voor het bespreken en aanvragen van slaapcoaching bij je werkgever. Slaapklets voor kleuters van Gezinnig vind je hier.

Afbeeldingen: Ksenia Chernaya, Kaboompics.com en Anastasia Shuraeva

Onlangs kopte de NOS: Structureel wakker liggen kost de economie miljarden per jaar*. Misschien herken je het zelf of van collega’s: slecht slapen wordt al snel iets ‘dat erbij hoort’. Inmiddels is het overduidelijk dat gebroken nachten privé én zakelijk een hoge prijs hebben.

Van slapeloze nacht naar verzuim en productiviteitsverlies

Uit diverse onderzoeken blijkt dat mensen die structureel slecht slapen vaker ziek zijn, meer fouten maken en minder productief werken. Een slechte nachtrust beïnvloedt je concentratie, geheugen, humeur en veerkracht. Eerder schreef ik al over de impact van slecht slapen op het werk in deze blogs:

• Slaap en verzuim: waarom goed slapen werkt

• Beter omgaan met werkstress voor een betere nachtrust

Kortom: werkstress en slecht slapen versterken elkaar. Wie overdag te weinig energie heeft voor het werk, loopt sneller vast. En wie ’s nachts ligt te piekeren over werk, loopt het broodnodige herstel mis.

Slaap is geen luxe

Een goede nachtrust zorgt ervoor dat je overdag alert, gefocust en veerkrachtig bent. Zodat je beter in staat bent om de uitdagingen van het dagelijks leven aan te gaan. Het belang van slaap wordt vaak onderschat, maar het is cruciaal voor zowel je fysieke herstel als je mentale herstel. Slaap is geen luxe, het is een noodzakelijke investering in je totale gezondheid en welzijn.

Miljarden aan economische schade en vooral: onnodig verlies van energie en gezondheid

Volgens het artikel van de NOS kost chronisch slecht slapen de economie naar schatting bijna 3 miljard euro per jaar. Dit cijfer maakt duidelijk hoe groot het probleem is. Maar de échte kosten merk je waarschijnlijk dichterbij:

• uitval van medewerkers

• verminderde motivatie

• hoger verloop

• meer fouten

• ontevreden klanten

En dat staat nog los van de persoonlijke tol die slaapgebrek eist.

Wat kun je doen als organisatie?

Steeds meer werkgevers kiezen voor een aanpak die verder gaat dan ‘gezonde tips’ in een nieuwsbrief. Slaap verdient structurele aandacht in het vitaliteitsbeleid, bijvoorbeeld door:

• voorlichting over slaap en werkstress

• individuele begeleiding bij slaapproblemen

• beleid dat ruimte biedt voor herstel

Vanuit Slaapwaarde help ik organisaties en hun medewerkers beter slapen. Met workshops, coaching en advies maken we slaap bespreekbaar en werken we op een praktische manier aan verbetering van de nachtrust van medewerkers.

Wil je ontdekken wat beter slapen jouw organisatie kan opleveren? Neem gerust contact op voor meer info over mijn aanbod voor bedrijven. Samen kijken we hoe een goede slaapcultuur kan bijdragen aan minder verzuim, meer energie en duurzaam inzetbare medewerkers.

Foto door Yan Krukau

*(bron)

Val jij direct in slaap zodra je de kans krijgt? Bijvoorbeeld tijdens het journaal, in de trein of zodra je hoofd je kussen raakt? Mogelijk heb je een slaaptekort opgebouwd. Lees wat slaapgebrek met je doet en hoe je het herkent.

Wat doet slaaptekort met je lichaam en brein?

Slaaptekort sluipt erin. Je merkt het misschien aan een kort lontje, snacktrek of een onverklaarbare vermoeidheid overdag. Veel mensen denken pas aan slaaptekort als ze ’s nachts liggen te woelen. Maar wist je dat juist de manier waarop je overdag functioneert, je veel vertelt over de kwaliteit én kwantiteit van je slaap?

Sneller in slaap vallen is geen goed teken

Val jij direct in slaap zodra je de kans krijgt? Bijvoorbeeld tijdens het journaal, in de trein of zodra je hoofd het kussen raakt? Dan is dat waarschijnlijk geen teken dat je ‘goed kunt slapen’, maar juist dat je een slaaptekort hebt opgebouwd. Je lichaam grijpt elke kans aan om slaap in te halen.

Overdag slaperig zijn

Een duidelijke graadmeter: als je overdag steeds indut of gaapt, is dat een signaal dat je ’s nachts niet voldoende slaapt. Vooral als je ’s avonds bij ontspannende activiteiten zoals het kijken van een serie of film of het lezen van een boek meteen wegzakt, is dat een teken aan de wand. De slaap is sterker dan jij en overvalt je zonder dat je het door hebt.

Eetbuien en snacktrek door slaaptekort

Te weinig slaap verstoort ook je honger- en verzadigingshormonen. De balans tussen de ‘broertjes’ ghreline (hongerrr) en leptine (genoeg gegeten) verandert. Je krijgt meer trek: vooral in vet, zout en suikerrijke voeding. Daarnaast voel je je minder snel verzadigd. Hierdoor loop je het risico om structureel meer te eten dan je lichaam nodig heeft. Met als gevolg dat het lastig is om een gezond gewicht te behouden.

Slaapgebrek: sneller geïrriteerd, angstig en emotioneel

Slaaptekort maakt je emotionele systeem gevoeliger. Je bent sneller boos, bezorgd of verdrietig. Kleine dingen lijken groter dan ze zijn. Je mentale veerkracht daalt, terwijl je juist meer nodig hebt om je staande te houden. Dit komt omdat je onvoldoende toegekomen bent aan het verwerken van alle indrukken van de vorige dag. Er is te weinig ruimte voor nieuwe input en daarom ‘loopt je emmer over’.

Minder scherp en meer vergeetachtig

Zonder voldoende slaap heeft je brein moeite met het houden van focus en verwerken van (nieuwe) informatie. Taken kosten meer je tijd, je ziet foutjes over het hoofd, schat risico’s niet goed in en vergeet dingen sneller. Het dalen van je effectiviteit zorgt vervolgens weer voor frustraties of uitstelgedrag. Je werkplezier is ver te zoeken.

Lagere weerstand, vaker ziek

In de nacht terwijl je slaapt, herstel je immuunsysteem zich. Bij slaaptekort krijgt het die kans niet. Je bent daardoor vatbaarder voor virussen, ontstekingen en langdurige klachten. Oftewel: je pikt alles op wat voorbij komt. En dat draagt zeker niet bij aan je energie.

Maar… hoe weet je of je genoeg slaapt?

Of je genoeg slaap hebt gehad, merk je vooral overdag:

• Je wordt uitgerust wakker (even tijd nodig hebben voor het opstarten is heel gewoon).

• Je humeur is overwegend stabiel.

• Je voelt je energiek tot het einde van de dag.

• Je stelt minder uit: je doet wat je jezelf hebt voorgenomen.

En nu?

Een paar keer slecht slapen is niet erg. Maar merk je dat het structureel is? Dat je dag na dag overdag inkakt, prikkelbaarder bent of niet helder kunt denken? Wacht dan niet te lang. Juist omdat slaaptekort zich langzaam opbouwt, voelt het vaak ‘normaal’.

Blijf niet aanmodderen. Soms is een kleine aanpassing in je ritme of gewoonten al genoeg. En soms heb je even een professional nodig die met je meedenkt.

Meer weten over slaapcoaching voor het hele gezin?

Heb jij of heeft jouw gezin moeite met slapen? Wil je daar nu écht iets aan doen? Boek dan een kennismaking voor een slaapcoachtraject. Samen zorgen we ervoor dat jullie weer uitgerust wakker worden.

Deze blog is gebaseerd op de podcastaflevering: Dit zijn de effecten van slaaptekort, te beluisteren via Uitgerust Wakker Worden.

Foto door: Kaboompics.com

85 procent van de bedrijfsartsen ziet mensen met klachten die veroorzaakt worden door het werken in de nacht, zoals slaapproblemen en vermoeidheid. Lees hier alles over slapeloosheid en nachtwerk.

Slaapproblemen en nachtwerk

Platform voor onderzoeksjournalistiek Pointer (KRO-NCRV) vroeg 213 bedrijfsartsen die te maken hebben met nachtwerk naar hun ervaringen. Een van de conclusies: 85 procent van de bedrijfsartsen ziet mensen met klachten die veroorzaakt worden door het werken in de nacht, zoals slaapproblemen en vermoeidheid. Vier op de tien mensen werken regelmatig buiten kantoortijden. Onregelmatige diensten draaien of alleen maar ‘s nachts werken kan gezondheidsproblemen veroorzaken. Vooral mensen die langdurig nachtdiensten draaien lopen een verhoogd risico op slaapproblemen en andere klachten. Uit het onderzoek komt naar voren dat maar één op de vijf bedrijfsartsen vindt dat bedrijven VOLDOENDE doen om gezondheidsklachten door nachtwerk te voorkomen.

Slaapproblemen bij nachtwerkers

Slaapproblemen kunnen tot gevaarlijke situaties leiden. “Vooral de autorit naar huis aan het einde van de nacht vormt een risico”, zeggen bedrijfsartsen. En dat is heel herkenbaar uit mijn praktijk. Tijdens het werk lukt het wel om alert en geconcentreerd te blijven. Maar als het werk is afgerond en de rit naar huis begint, is de slaapdruk flink opgebouwd en slaat de vermoeidheid toe. Bovendien start dan ook het ontspannen al omdat het werk gedaan is. En daarmee daalt de alertheid en stijgt het risico op een ongeval. Werknemers met slaapgebrek hebben een grotere kans om betrokken te raken bij gevaarlijke situaties of ongevallen. Het vermogen om goede beslissingen te nemen daalt, net als de concentratie en reactiesnelheid.

Verzuim door slapeloosheid bij nachtwerk

Verder geeft vier op de tien ondervraagde bedrijfsartsen aan dat slaapproblemen regelmatig tot vaak een rol spelen in uitval onder nachtwerkers. De Gezondheidsraad adviseerde in 2017 het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid al om ‘nachtwerk waar mogelijk te beperken’. Op de lange termijn hebben slaapproblemen gevolgen voor de psychische en fysieke gezondheid van nachtwerkers. Met langdurig ziekteverzuim als mogelijk gevolg.

Waar ligt de verantwoordelijkheid bij slaapproblemen door nachtwerk?

Hoe is de belangstelling voor de kwaliteit van slaap vanuit werkgevers? Vaak wordt slaap als privé gezien en dat is het natuurlijk ook. Het klopt dat het slapen in de ‘vrije tijd’ gebeurt. Maar de gevolgen van slaaptekort zullen ook op de werkvloer te merken zijn. Ligt de verantwoordelijkheid bij de medewerker zelf, de organisatie of het ministerie? Het is in ieder geval belangrijk om in de praktijk te werken aan het verbeteren van de slaapkwaliteit van werknemers met onregelmatige werktijden. Zodat ook zij zo gezond mogelijk en met plezier aan het werk kunnen blijven.

Dit kan de werkgever doen bij nachtwerk

Bij goed werkgeverschap hoort het wat mij betreft om regelmatig het gesprek te voeren met elkaar over een gezonde nachtrust. Zeker als er sprake is van nachtwerk en onregelmatige werktijden. Er zijn verschillende manieren voor de werkgever om de werknemer te ondersteunen als dat wenselijk is. Denk aan het beschikbaar stellen van hulpmiddelen (een rustige plek voor een powernap), kennis over slaap en gezond (thuis)werken door middel van een workshop of e-learning en kortdurende begeleiding zoals slaapcoaching.

‘De slapeloze nacht’ is uitgezonden op zondag 5 maart 2023 om 22.10 uur bij NPO2.

Weten wat je zelf kunt doen om zo goed mogelijk te slapen bij nachtwerk? Lees Gezond slapen bij onregelmatige diensten. Lees meer over de samenhang tussen Slaap en verzuim en de link tussen je gehoor en je nachtrust. Powernap tijdens je werk? Zo ziet de ideale nachtdienst nap eruit, blog van De Slaapgids.

Foto: Mikhail Nilov via Pexels.com

Vier op de tien mensen werken regelmatig buiten kantoortijden. Het werken buiten kantooruren is de afgelopen jaren licht toegenomen. Het gebeurt het vaakst op zaterdag of in de avond.* Onregelmatige diensten kunnen negatieve gevolgen hebben voor je gezondheid.

Onregelmatige diensten en je gezondheid

Regelmatig onregelmatige diensten draaien of alleen maar ’s nachts werken kan gezondheidsproblemen veroorzaken. Vooral mensen die langdurig nachtdiensten draaien lopen een verhoogd risico op lichamelijke klachten. Wat kun je als onregelmatige werker doen om gezond te blijven en genoeg te slapen?

Effect van ’s nachts werken op je gezondheid: we weten steeds meer

Vroeger was het bijvoorbeeld zo dat wegwerkers ’s nachts een volledige maaltijd kregen op kosten van de zaak. Dat is heel goed bedoeld, maar het lichaam verwerkt het eten ’s nachts niet goed. Het staat eigenlijk al in slaapstand, maar moet dan energie verbruiken voor de spijsvertering. De werknemer is daardoor minder alert op het werk en loopt ook meer risico op overgewicht. Er is gelukkig steeds meer bekend over wat werknemers die onregelmatige diensten draaien beter wel en niet kunnen doen voor hun gezondheid.

*Bron: CBS 2017

Lees hier het volledige artikel van Nu.nl, geschreven door Marlies Rothoff: Zo blijf je gezond als je onregelmatige diensten moet werken. ‘Aan het Werk’ van LinkedIn Nieuws besteedde ook aandacht aan dit artikel en vroeg om tips van ervaringsdeskundigen. En dat waren er veel!

Over onregelmatige werktijden en slaap schreef ik ook: Slapeloosheid en nachtwerk en lees hier het ervaringsverhaal van Gijs.

Meer lezen over slaap en werk? Dat kan in deze blogs: Het verschil tussen slaperig en moe, De link tussen je gehoor en slaap en Je koffie of je slaap.

Behoefte aan deskundige hulp bij het verbeteren van je nachtrust bij onregelmatige werktijden? Plan direct een vrijblijvende, korte kennismaking in.

Verschil in prioriteiten tussen werknemers en werkgevers

Deze cijfers staan in flink contrast met de mening van werknemers. Zij benadrukken juist dat ze het heel belangrijk vinden dat ze zich gelukkig en gezond voelen op het werk. Voor ruim vier op de tien Nederlandse werknemers is een goede werk-privébalans een prioriteit. Maar liefst 34% van de Nederlandse werknemers zegt dat een verslechtering van de werk-privébalans een reden zou zijn een andere baan te zoeken als dat in de komende 12 maanden zou gebeuren.

Waarom is het welzijn van medewerkers belangrijk?

Daarbij: verhoogd welzijn zorgt voor minder ziekteverzuim en ziekte, een hogere productiviteit, creativiteit, veerkracht en meer betrokkenheid van werknemers. De lijst voordelen om aandacht te geven aan welzijn van medewerkers is uitvoerig. Zeker nu het voor sommige sectoren steeds minder eenvoudig wordt om nieuwe medewerkers te vinden.

Dat er nog een kloof bestaat tussen de prioritering van werkgevers en medewerkers rondom de balans tussen werk en privé, wil niet zeggen dat werkgevers het belang ervan onderschatten. Gevraagd naar welke zakelijke thema’s kunnen verbeteren door vitaliteitsissues, werd het verbeteren van de werk-privébalans als tweede genoemd (54%), na het verhogen van de medewerkerstevredenheid (62%) en voor het verminderen van werkstress (47%).

Hoe geef je als werkgever vorm aan welzijn van medewerkers?

Bas van der Tuyn, manager bij Aon’s Health Solutions: “Het lijkt erop dat werkgevers wel weten dat de balans tussen werk en privé voor medewerkers belangrijk is, maar nog worstelen met hoe zij dit dan concreet kunnen inrichten of verbeteren voor hun personeel. Het aanbieden van flexibele arbeidsvoorwaarden is bijvoorbeeld een manier om dit te doen, net als het maken van een vitaliteitsprogramma op basis van wensen en behoeften van medewerkers.”

Een prettige werkomgeving, onderlinge verbinding en plezier in een vitaliteitsprogramma zijn belangrijk om het welzijn te stimuleren. Allemaal zaken waar werkgevers een doorslaggevende rol in spelen. Organisaties die dit snappen, kunnen écht het verschil maken in de duurzame inzetbaarheid van mensen. Want gewoontes die blijven, zijn van grote betekenis voor de toekomst van je werknemers en dus ook van je organisatie.

Is de werknemer of werkgever verantwoordelijk?

Je kunt je natuurlijk afvragen in hoeverre jij als werkgever, HR professional of teamleider verantwoordelijk bent voor de werk-privé balans van medewerkers. Zijn ze daar niet zelf verantwoordelijk voor? Natuurlijk! Én je kunt hier als werkgever een rol in spelen.

Volgens onderzoek van SBI training & advies onder 1500 Nederlandse werknemers, denkt vier op de vijf medewerkers baat te hebben bij preventieve externe ondersteuning en begeleiding om een goede balans te realiseren tussen privé en werk. De overgrote meerderheid (69%) van de medewerkers vindt dat de werkgever hieraan financieel zou moeten bijdragen. Kortom, het wordt dus gezien als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Daarom is het van belang om hier regelmatig het gesprek over te voeren met elkaar.

Op zoek naar een zinvolle en praktische invulling van het vitaliteitsbeleid op het gebied van mentale gezondheid en specifiek gezond slapen? Plan een kennismaking in met Slaapwaarde.

Bronnen:

Onderzoek HR-softwareleverancier Personio via www.hrpraktijk.nl

Aon’s 2021 Global Wellbeing Survey in samenwerking met Ipsos via hrpraktijk.nl

Onderzoek SBI training & advies onder 1500 Nederlandse werknemers via hr-communicatie.nl

Hoe is de belangstelling voor de kwaliteit van slaap vanuit werkgevers? Vaak wordt slaap als privé gezien en dat is het natuurlijk ook. Het klopt dat het slapen in de ‘vrije tijd’ gebeurt. Maar de gevolgen van slaaptekort zullen ook op de werkvloer te merken zijn.

Gevolgen van slaaptekort

Slaap kan gezien worden als een soort thermometer die aangeeft hoe het met de werknemer gaat. Bij aanhoudende werkstress of slaapproblemen komt een medewerker al gauw in een vicieuze cirkel terecht waar het lastig uitstappen is. Werknemers met slaapgebrek hebben een grotere kans om betrokken te raken bij gevaarlijke situaties of ongevallen. Het vermogen om goede beslissingen te nemen daalt, net als de concentratie en reactiesnelheid.

Ook als veiligheid een minder prominente rol in het werk speelt, is de kans op fouten die hersteld moeten worden veel groter. Dit zorgt voor minder kwaliteit en opbrengst van de inzet van de medewerker. Op de lange termijn hebben slaapproblemen gevolgen voor de psychische en fysieke gezondheid van medewerkers. Met als mogelijk gevolg langdurig ziekteverzuim.

Slaap en werkdruk of onregelmatige werktijden

Een flink deel van de zorgmedewerkers, hulpverleners en werknemers met onregelmatige werktijden hebben last van een slechte nachtrust. Vanwege de hoge werkdruk, psychische en fysieke belasting van het werk en het werken tegen het bioritme in. Dit heeft invloed op hun gezondheid en inzetbaarheid.

Goed werkgeverschap

Bij goed werkgeverschap hoort het wat mij betreft om regelmatig het gesprek te voeren met elkaar over gezonde slaap. Er zijn verschillende manieren voor de werkgever om de werknemer te ondersteunen als dat wenselijk is. Denk aan het beschikbaar stellen van hulpmiddelen (een rustige plek voor een powernap), kennis over slaap en gezond (thuis)werken door middel van een workshop of e-learning en kortdurende begeleiding zoals slaapcoaching.

Dat het voor sommige functies lastig is om vacatures in te vullen, is een extra reden om er als werkgever voor te zorgen dat medewerkers graag en gezond blijven werken. Want een goede nachtrust begint overdag.

Ben jij ook zo’n bezige bij? Zo iemand die veel gedaan krijgt en altijd nog wel iets ziet liggen dat moet gebeuren? Die meteen in actie komt, alert is en bereid om door te gaan tot iets af is? Geen rust totdat het hele lijstje is afgevinkt?

Human doing-human being

We verwerken kilo’s informatie, communiceren tot we een ons wegen en zetten zwaar geschut in voor ons werk. Onze aandacht gaat vaak naar dingen doen vanuit ons verstand. We zijn goed in ons zorgen maken, piekeren en vergelijken. En minder goed in er gewoon zijn en open staan voor wat zich aandient. In het Engels spreken we over ‘human doing’ en ‘human being’. Waarbij ‘being’ staat voor zijn en geven en ‘doing’ voor leven vanuit doen en hebben (kort samengevat). Je hoeft hierin niks te vervangen of veranderen, het gaat erom je te gedragen op de meest helpende manier.

Hoe ga je van doen naar zijn?

Het begint met bewustwording. Bijvoorbeeld van de gedachten die je stress geven. Doe je ogen dicht en onderzoek je gedachten de komende twintig seconden. Wat komt er allemaal voorbij? Dit kan variëren van een enkele (herhalende) gedachte tot wel honderd die zich melden in een razend tempo. En denk je: ‘ik heb helemaal geen gedachte’? Dan is dat ook een gedachte. Sommige gedachten zijn goed in verstoppertje spelen als je gaat zoeken. Dit is het begin van bewustwording van gedachten die stress geven.

Welke gedachten heb je over je werk?

Wat kan je doen als je een gedachte hebt gevonden? Geef er aan de hand van de inhoud een labeltje aan zoals ‘piekeren’, ‘zorgen’, ‘vergelijken’ of ‘plannen’. Welke woorden werken voor jou als trigger en brengen reacties in je brein en lijf op gang? Denk aan: werk, (die ene) collega, manager, deadline en presteren. De gedachten hoeven niet weg, merk ze alleen op. Zoals: ik merk dat mijn verstand de ‘presteer’ gedachte heeft. Bedank je verstand vervolgens vriendelijk omdat het z’n werk doet. En weet: je bent niet je gedachten.

Waarden in tijden van stress

Als je in een stressvolle situatie zit op het werk, stel jezelf dan deze vragen:

• Wie en wat is belangrijk voor mij in deze situatie?
• Welke persoonlijke kwaliteiten kan ik inzetten op dit moment?
• Welke acties wil ik het liefst inzetten hiervoor?

Oefening baart kunst

Misschien ga je nu meteen aan de slag met wat je hier leest, fanatiek als je bent. Dan kan ik je alvast beloven dat je eerst enthousiast de oefeningen en vragen van hierboven gaat inzetten. Vervolgens komen de gedachten over dat het niet werkt, twijfels over of je het wel goed doet en het saboteren van jezelf en de oefeningen. Ik gun je het vertrouwen dat de verandering echt zal komen, wees vriendelijk voor jezelf en houdt vol. Zoek steun en hulp als je dat goed kunt gebruiken.

Stel je voor dat je het je lukt om meer te zijn en minder te doen, wat gebeurt er dan? Een goede nachtrust begint overdag, bijvoorbeeld door te leren beter om te gaan met werkstress.

Met dank aan het webinar ‘Managing work stress for better sleep’ van The Sleep School London

Lees ook: Stop met stressen voor je slaap en Hoeveel slaap heb je nodig?

Foto: Antonella Pal via Pexels.com

ACT, oftewel Acceptance and Commitment Therapy, is een relatief nieuwe (derde generatie) gedragstherapie die valt onder de positieve psychologie. ACT hoeft geen gelijk te hebben, oordeelt niet en gaat geen strijd aan met andere therapievormen. ACT gaat ervan uit dat wij zelf de ervaringsdeskundigen van ons leven zijn en daarbij voortdurend op onderzoek zijn.

Uit het hoofd, in het leven

ACT is meer een manier van leven dan een therapievorm die psychische klachten behandelt. En diagnoses stellen gebeurt hier ook niet. Het is dé manier om uit het hoofd te komen en in het echte leven te duiken.

Vechten is zinloos

ACT leert ons te richten op zaken die we op directe wijze kunnen beïnvloeden, zoals ons eigen gedrag. Dit vraagt om een houding van acceptatie tegenover onze emoties en gedachten. De kern van ACT is het idee dat het vechten tegen zaken die onvermijdelijk zijn, ten koste gaat van een waardevol leven.

Zes zuilen van ACT

Binnen ACT worden verschillende werkzame technieken met elkaar gecombineerd en bestaat uit zes ‘zuilen’.

1. Acceptatie: het actief uitnodigen van vervelende gedachten, gevoelens en omstandigheden.
2. Defusie: loskomen van je gedachten zodat deze je minder snel raken.
3. Mindfulness: in contact komen met het hier en nu.
4. Zelf als context: een andere en meer flexibele relatie met je zelf creëren.
5. Waarden: ontdekken wat jij belangrijk vindt in het leven.
6. Toegewijde actie: dingen gaan ondernemen op basis van je waarden.

Psychologische flexibiliteit

De oefeningen en metaforen die bij deze zes zuilen horen, zorgen voor meer psychologische flexibiliteit. Gedachten en gevoelens worden gezien als toevallige producten van het brein die meer of minder serieus genomen kunnen worden. Bekijk dit filmpje (Engelstalig) waarbij je brein gezien wordt als passagier in je auto. ACT zorgt voor een vrolijke, speelse levenshouding waarbij alle angst en pijn die bij het leven horen op de koop toe worden genomen.

Relational Frame Theory

ACT is eind vorige eeuw ontwikkeld door Steven Hayes op basis van psychologisch wetenschappelijk onderzoek en beïnvloed door onder andere mindfulness en de boeddhistische psychologie. ACT komt voort uit de gedragsanalyse en is gebaseerd op de Relational Frame Theory (RFT). RFT gaat ervan uit dat we ons onderscheiden van dieren door het gebruiken van taal. Hierin ligt meteen ook het probleem van mensen: omdat we zo goed zijn in denken, zit hetzelfde denken ons ook regelmatig in de weg. De taal kan een loopje met ons nemen en ons dingen laten ervaren die helemaal niets met de werkelijkheid te maken hebben.

Wat doet de ACT-coach?

ACT gaat ervan uit dat het volkomen normaal is dat je als mens regelmatig lastige gedachten en gevoelens ervaart. Als ACT-coach probeer ik die dan ook niet te veranderen of positiever te maken. Ik doe iets veel mooiers: ik verander de relatie die je hebt tot je lastige gevoelens en gedachten. Hierdoor ontstaat een mildere levenshouding (Acceptatie) en wordt je vrijer en veerkrachtiger. Ook blijft er energie over (je hoeft immers niet meer te vechten) die je nu bewust kunt gaan inzetten voor zaken die jij waardevol vindt.

Wil je ook meer psychologisch flexibiliteit, uit je hoofd en in je leven duiken/springen/plonsen? Neem dan contact met me op voor een traject.